Bande de cons! (1970)

Roland Lethem was een breedsprakerig cineast actief in het (Brusselse) PAF, of Paysage "A"nderground Fumiste. Zijn eerste langspeelfilm, Bande de cons!, past daar goed in: de film is namelijk bedoeld om klappen uit te delen (paf!). Het stelletje idioten in kwestie, dat zijn wij: de toeschouwers. Het commentaar wrijft ons dat voortdurend onder de neus: wij zijn kleinburgerlijk (dat spreekt voor zich), de een nog een grotere slappeling dan de ander. De voortdurende aanval in de film moet ons in beweging krijgen, wij die "met ons gat in onze zetel zitten en met onze kop in ons gat". Maar nu over naar de film zelf; deze is opgebouwd uit vier soorten scènes die metrisch afwisselen: een venijnige verteller (Lethem in eigen persoon) spuugt ons beledigingen in het gezicht en geeft enkele demonstraties van de bovenste plank (van links, welteverstaan); op de achtergrond horen we loeiende sirenes, een arme stakker wordt afgeranseld door een paar ongure smerissen in een rauwe stadsbuurt; de verdachte, oftewel het slachtoffer, wordt meegenomen naar het commissariaat, waar hem gevraagd wordt zijn onschuld te bewijzen; tenslotte krijgen we in close-ups van telkens ongeveer 15 minuten te zien hoe een wijsvinger een bereidwillig kreunend linkerneusgat poogt te penetreren. In het genre "anarchistisch-subversief-illegaal" mag de film een succes genoemd worden. In het genre "interactief" ook, want Lethem vraagt ons herhaaldelijk en met aandrang waarom we niet oprotten uit de zaal, waarom we de boel niet kort en klein slaan (een pertinente vraag...).