De vijanden (1967)

Het regiedebuut van dichter-romancier Hugo Claus, De vijanden, werd tevens de eerste Belgisch-Nederlandse coproductie sinds Bet trekt de 100.000 uit 1925. Claus had al ervaring als scenarist o.a. van Dorp aan de rivier en Het mes van Fons Rademakers. Rademakers zou trouwens een van de hoofdrollen vertolken in De vijanden, een anti-oorlogsfilm waarin de absurditeit van het tot vijand verklaren van een volk aan de kaak wordt gesteld. "De vijanden" zijn een Amerikaanse GI die zijn divisie is kwijtgespeeld, een 19-jarige Antwerpse jongen die mee wil gaan vechten om de dood van zijn grootmoeder te wreken, en een oudere Duitse soldaat die door beide mannen krijgsgevangen wordt genomen. Midden in de verwarring van het Von Rundstedt-offensief doolt het trio rond in de ondergesneeuwde Ardennen, vluchtend voor "de" vijand, elkaar steeds wantrouwend maar tegelijk niet in staat te aanvaarden dat ze eigenlijk elkaars vijanden zijn. Met een budget van amper 4 miljoen BF, een stel Belgische tanks die zowel Duitse als Amerikaanse moesten voorstellen, en eindeloos wachten op sneeuw in de Ardennen, wist Claus een meer dan geslaagde film te draaien die een bejubelende pers de geschiedenis inschreef als een schitterende B-film, een auteursfilm, of nog, de meest commerciële Vlaamse film sinds De Witte. Dankzij o.a. het uitstekende camerawerk van Herman Wuyts spreekt uit de film een beklemming en een angst die door de alom aanwezige oorlog de personages aanvreet. Maar de film werkt vooral door de a-typische personages: de Amerikaan als leider maar die twijfelt aan zijn daden, de Duitser als een goedmoedige oudere man en de Belg als de enige echte fanatiekeling.