De vlaschaard (1983)

Na een Duitse verfilming in 1942 door Boleslaw Barlog onder de titel Wenn die Sonne wieder scheint (in België verdeeld in een Nederlandstalige versie), zette fotograaf-cineast Jan Gruyaert zich in 1983 aan een tweede bewerking van Stijn Streuvels' epos uit 1907. Boer Vermeulen regeert als een autoritaire patriarch over zijn hele erf. Vooral tussen vader en zoon heerst rivaliteit omdat zoon Louis zo zijn eigen mening heeft over het zaaien en oogsten van vlas. Wanneer Louis dan ook nog met de melkmeid begint te scharrelen, wordt het Vermeulen te veel en gaat hij zijn zoon met een stok te lijf. Op het ogenblik dat Gruyaert aan zijn bewerking begon, bleek dat Streuvels de filmrechten destijds verkocht had aan het Duitse Terra Film voor Barlogs adaptatie. Of die rechten voor altijd of slechts voor 10 jaar verkocht waren, moest uitgemaakt worden, en na een minnelijke schikking - de opvolger van Terra Film gaf het plan op de Duitse versie weer uit te brengen - kon Gruyaert aan het werk. Hij verdiepte zich in Streuvels' oeuvre en zocht achtergrond in de documentaire Vlas, in '47 gedraaid door zijn vader Marcel Gruyaert I. Het resultaat was een boerenfilm die meer in zich had dan enkel het boek; het werd een bewerking van het hele oeuvre van Streuvels. Maar dat was de filmcritici blijkbaar ontgaan. Die hekelden de academische en afstandelijke aanpak van Gruyaert en vooral zijn esthetiserende stijl. "A terrible beauty" blokletterde {The Village Voice}, waaruit bleek dat zelfs de Amerikanen niet warmliepen voor deze romantische verbeelding van ons boerenverleden. En toch slaagde De vlaschaard erin enkele prijzen weg te kapen op buitenlandse festivals.