Franz (1971)

In mei 1967 zegt Jacques Brel de scène vaarwel (buiten nog een optreden in de musical {L'homme de la Mancha}). Voortaan heet zijn passie cinema: niet alleen als acteur (tien films) maar ook als regisseur (twee films). In 1956 al draaide Brel met enkele vrienden een 10' lange sketch in een brasserie op de Brusselse Grote Markt (La grande peur de Monsieur Clément). Ditmaal echter waagt hij zich aan een langspeelfilm, die hij zelf schrijft, regisseert en vertolkt in een streek die hij goed kent: het "plat pays" en de onmetelijke stranden van de Noordzee. Ondanks de aanwezigheid van Brel en Barbara valt er in deze film geen liedje te bespeuren, buiten één Nederlandstalig nummer van Liesbeth List, dat de generiek begeleidt terwijl een travelling vanuit de lucht de kusttram langs de duinen volgt. Maar plot en personages komen wel regelrecht uit het muzikale universum van de regisseur. Brel is een teruggetrokken, gepijnigde man die in een pension voor kleine ambtenaren verblijft en de werkelijkheid ontvlucht in leugens ("Katanga, met zijn vriend Franz"), naïeve dromerij en een stuntelige verliefdheid op een weinig aantrekkelijke Madame Bovary, terwijl het geroddel en de gemene streken van een stel imbeciele sukkels hun prille geluk bedreigen. Hun smakeloze banaliteit, hun typisch Belgische lompheid wisselen af met momenten van bevrijding: met twee op de fiets langs het kanaal, zeilwagenraces, de poëtisch golvende zee onder de ruime Vlaamse hemel. Maar het hoongelach (met Simone Max als monsterlijke moederfiguur) haalt het uiteindelijk, de droom wordt aan stukken gereten door kleinzieligheid en Brels pessimisme krijgt de vrije loop in deze onderschatte, expressieve film.