Jeanne Dielman, 23 Quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975)

Voordat Jeanne Dielman een cultfilm werd, was hij een evenement. Maar louter inhoudelijk gezien, zou het ook een "conventioneel correcte" film kunnen zijn. Jeanne, weduwe uit de kleine burgerij, verdient wat bij om te kunnen zorgen voor haar zoon, een puistige adolescent, door zich letterlijk "tussen de soep en de patatten" te prostitueren. Ze leeft als een metronoom, zonder een moment van haar tijdschema af te wijken, zonder zich enige vrijheid van denken te veroorloven. Op een ochtend gaat haar wekker een uur eerder. Ze verliest haar broze houvast, kent het plezier en doodt haar betalende minnaar. Doordat Jeanne Dielman uitkwam in jaren van militant feminisme, werd de film gezien als een symptomatisch voorbeeld van vrouwelijke vervreemding. Maar hij is bovenal een belangrijk moment in de filmgeschiedenis. Hij geeft een andere perceptie weer van drama en personage, van actie en ruimte, van de verhouding tussen fictie en werkelijkheid. Van de tijd ook, want vooral daarin lag de provocatie: hoe durft men, zonder tijdsellips, het schillen van een kilo aardappelen of het uitgebreide toilet van een vrouw geobsedeerd door andermans onreinheid te tonen? Dit tijdsverloop, ondraaglijk omdat het absoluut samenvalt met de handeling, poneert echter het probleem van het realisme, waarvan de film juist volledig is verstoken. Voorbij de enscenering van drie "gewone" dagen uit een leven van steeds weerkerende rituelen en afgezien van de ruimte-uitbeelding eigen aan deze film (de gangen, de open deuren, de gedoofde lichten), vormt deze tijdsbeleving het beginsel dat de fictie doet ontspringen uit de leegte en het gemis.