Monsieur (1989)

Tussen 1985 en 1989 publiceerde de Brusselaar Jean-Philippe Toussaint drie romans bij de Editions de Minuit: bevreemdende boeken bevolkt door onvoorspelbare, dromerige zonderlingen die zich bewegen in de marge van de ernstige wereld, zonder zich ertegen te verzetten. Deze werken werden verfilmd: {La salle de bain} door John Lvoff (met Tom Novembre), de twee andere - {Monsieur} en {L'appareil-photo} (onder de titel La Sévillane) - door de auteur zelf. Als cinefiel en vaste klant van filmmusea begon Toussaint, ooit nog gezakt voor de toelatingsproef van het INSAS, aan de regie als autodidact, met verbluffend resultaat: de wereld uit zijn boeken kwam op het doek volledig tot zijn recht en kreeg vaste vorm in de beelden en de acteurs. Humor à la Tati of Keaton is steevast op het appèl: frisse gags, rake kritiek op onze gemechaniseerde eeuw, het ongewone dat plots de geordende realiteit verstoort, een hoofdpersonage dat ongemanierd doch goedgeluimd als een brave zombie (net zoals Hulot of Buster) zijn gang gaat in een onpersoonlijk universum. De cineast koos voor zwart-wit en een onbekende acteur, Dominique Gould: knap, in het zwart gehuld en nooit van zijn stuk te brengen, met een nu eens afwezige, dan weer intens starende blik. Deze onverstoorbare traagheid, deze vreugdevolle liefde voor het absurde en deze onwil tot communicatie (behalve wanneer hij verliefd wordt) blijven de geest van de roman trouw: "Meneer belijdt een passief en ondoorgrondelijk verzet. Hij stort zich op zijn dooie gemak in de meest ongelooflijke situaties: hij voelt zich niet betrokken bij wat hem overkomt. Zijn hele leven draait rond het moment van nu." (Jean-Philippe Toussaint)